Sosial şəbəkələrin “mükəmməl həyat” illüziyası: Gənclər niyə “gecikmək” qorxusu yaşayır?  

Müasir dövrdə sosial media gənclərin həyat keyfiyyətinə və psixoloji durumuna birbaşa təsir göstərən ana amillərdən birinə çevrilib. İnternet məkanında davamlı olaraq nümayiş etdirilən “parlaq və sürətli uğur” hekayələri, xüsusilə də tələbələr və yeni məzunlar arasında “həyatda gecikmək” sindromunu gücləndirir və özünəinamın kəskin azalmasına zəmin yaradır.  

hadiseler.info-ya müsahibə verən Psixologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun sədri, psixoloq Elnur Rüstəmov gənclərin kütləvi şəkildə düşdüyü bu “mükəmməllik tələsi”ni və mövcud vəziyyətdən çıxış yollarını təhlil edib.  

Elnur Rüstəmov bildirib ki, müasir gəncin ən böyük rəqibi artıq real həyatda qarşılaşdığı həmyaşıdları deyil, sosial medianın formalaşdırdığı “nəhəng və virtual uğur” obrazlarıdır. İnsanlar sosial şəbəkələrdə yalnız öz “vitrin”lərini – yəni ən yaxşı anlarını paylaşırlar; heç kim çəkdiyi əziyyəti, uğursuzluqları və ya yaşadığı depressiyanı nümayiş etdirmir. Gənc isə özünün ən çətin və pis anlarını başqasının parlaq vitrini ilə müqayisə edir ki, bu da psixoloji gərginliyi artırır. Hazırda geniş yayılan FOMO (nəyisə qaçırmaq qorxusu) sindromu gənclərdə sanki həyatın bir yarış olduğu və hər kəsin vaxtından əvvəl mənzil başına çatmalı olduğu illüziyasını yaradır.  

Psixoloq uğur anlayışına toxunaraq qeyd edib ki, həyatda vahid bir zaman cədvəli yoxdur. Kimsə 25 yaşında, digəri isə 40 yaşında öz zirvəsinə çatır. Uğur sürət deyil, düzgün istiqamət tapmaq məsələsidir. Öz inkişafını başqasının zamanı ilə ölçmək, öz ayaqqabı ölçünü başqasının ayağına görə seçmək qədər faydasızdır.  

Ekspert gənclərin psixologiyasını sarsıdan üç əsas amili diqqətə çatdırıb:  

 Birincisi, sosial mediada uğurun bir gecədə gələn nəticə kimi göstərilməsi gənclərdə “sürətli uğur” illüziyası yaradır. Halbuki bu nəticənin arxasında illərin zəhməti dayanır. Gənclər prosesi deyil, ancaq finalı gördükləri üçün öz fəaliyyət tempini yavaş hesab edirlər.  

 İkincisi, FOMO hissindən qaynaqlanan “Hamı irəliləyir, mən yerimdə sayıram” düşüncəsi xroniki narahatlıq və depressiyaya yol açır.  

 Üçüncüsü odur ki, həyatın hər kəs üçün fərqli ritmi olsa da, sosial şəbəkələr bu fərqliliyi “bacarıqsızlıq” kimi təqdim edir.  

Elnur Rüstəmov bu psixoloji təzyiqdən xilas olmaq üçün gənclərə “Dünənki özün” formulunu təklif edir. Əgər müqayisə aparılacaqsa, bu, yalnız insanın dünənki özü ilə olmalıdır. Başqasının uğuru bir təhdid deyil, ilham qaynağı kimi qəbul edilməlidir. Hər gün atılan bir kiçik addım belə insanı qalib edir.  

Yekunda psixoloq gənclər üçün üç vacib tövsiyəni vurğulayıb: Ekran qarşısında keçirilən vaxtı azaldaraq sosial media pəhrizi saxlamaq və bu zamanı real bacarıqların inkişafına sərf etmək; böyük hədəfləri kiçik, icra oluna bilən parçalara bölmək; hər gördüyü parlaq görüntünün arxasında adi bir insanın və onun da problemlərinin olduğunu unutmamaq.  

Müsahibəsinin sonunda Elnur Rüstəmov gənclərə səslənərək bildirib ki, uğur nəyisə hər kəsdən tez etmək deyil, öz yolunu ən sağlam şəkildə addımlamaqdır. İnsan öz həyatının baş qəhrəmanı olmalı, başqasının həyatını izləyən tamaşaçıya çevrilməməlidir.