Azərbaycan-Özbəkistan: Ortaq tarixə əsaslanan ikitərəfli əlaqələr yeni istiqamətlərlə zənginləşir

Azərbaycan Respublikasının xarici siyasət prioritetləri sırasında Mərkəzi Asiya dövlətləri, xüsusən də Özbəkistan ilə münasibətlərin inkişafı strateji xarakter daşıyır. Ortaq dil, din, mədəniyyət və tarixi köklərə söykənən Bakı-Daşkənd əlaqələri son illərdə sürətli inkişaf yolu keçərək strateji tərəfdaşlıq səviyyəsindən rəsmi müttəfiqlik mərhələsinə yüksəlib.

İki ölkə arasında mövcud olan yüksək səviyyəli siyasi dialoq, dövlət başçıları İlham Əliyev və Şavkat Mirziyoyev arasında formalaşmış etimad ikitərəfli münasibətləri keyfiyyətcə yeni müstəviyə çıxarıb. 2024-cü ilin avqustunda imzalanmış Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə və Ali Dövlətlərarası Şuranın fəaliyyətə başlaması bu əməkdaşlığın институционал əsaslarını möhkəmləndirib.

İkitərəfli və regional əməkdaşlığın əsas istiqamətləri:

 Siyasi inteqrasiya və “C5” formati: Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşünə (“C5” formatı) tamhüquqlu iştirakçı kimi daxil olması Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Asiya arasında strateji körpü rolu oynayır. Həmçinin hər iki dövlət Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) güclənməsində aparıcı güc mərkəzləridir.

 Nəqliyyat və Orta Dəhliz: Özbəkistanın istehsal potensialı ilə Azərbaycanın Xəzər dənizi, liman və dəmir yolu infrastrukturu birləşərək Orta Dəhlizin iqtisadi səmərəliliyini artırır.

 İqtisadiyyat və sənaye kooperasiyası: Tərəflər qarşılıqlı ticarət dövriyyəsini 2030-cu ilədək 1 milyard dollara çatdırmağı hədəfləyir. 500 milyon dollar nizamnamə kapitalı olan Birləşmiş İnvestisiya Şirkəti, Hacıqabulda “Chevrolet” avtomobillərinin və “ISUZU” avtobuslarının birgə istehsalı sənaye tərəfdaşlığının uğurlu nümunələridir.

 Energetika və Yaşıl Transfarmasiya: SOCAR və “Uzbekneftegaz” arasında ənənəvi neft-qaz sahəsindəki əməkdaşlıqla yanaşı, COP29 çərçivəsində Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında Mərkəzi Asiyadan Avropaya yaşıl energiyanın ötürülməsini nəzərdə tutan üçtərəfli strateji saziş imzalanıb.

 Mədəni-humanitar bağlar və yenidənqurma: Özbəkistan işğaldan azad edilmiş Füzuli şəhərində 960 şagird yerlik Mirzə Uluqbəy adına 1 nömrəli tam orta məktəbi inşa edərək Azərbaycana hədiyyə edib. Eyni zamanda, media, QHT və 10-dan çox şəhər arasında qardaşlaşma əlaqələri inkişaf etdirilir.

Azərbaycan Prezidentinin Özbəkistana növbəti dövlət səfəri çərçivəsində yeni mühüm sənədlərin imzalanması, Bakı və Daşkəndin Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Asiya arasında vahid geoiqtisadi məkanın formalaşdırılması istiqamətində addımlarını daha da sürətləndirəcək.